بعضی ازافراد گویا ذاتا معلم آفریده شده اند وبدون دیدن هیچگونه آموزش ویژه ای درکارتدریس موفق هستند. برعکس افرادی هم هستند که با دیدن دوره های کارآموزی بازهم درکارتدریس موفقیتی ندارند . ولی به طورکلی میتوان گفت بیشترافراد با کارآموزی صحیح وآشنایی با اصول روانشناسی وتربیتی می توانند در کارمعلمی افراد موفقی باشند. درمورد این پرسش که معلم خوب وموفق چه کسی است نمی توان پاسخ قاطعی داد . زیرا این امرکاملا بستگی به فرهنگ وارزشهای یک ملت دارد وقبل ازاینکه درمورد خوبی یا بدی معلم قضاوت شود باید معیارهایی تعیین کرد تا برحسب آن معیارهای معلم ارزشیابی شود واین معیارها باید با هدفهای آموزشی بستگی تام داشته باشد.

میتزل می گوید: معیارهایی که جهت ارزشیابی معلمان درنظرگرفته می شود باید دارای چهارخصوصیت باشد:روایی اعتبارعدم تعصب وعملی معیاراو یک چنین معیاری را ازسه جنبه

 می سنجد :

1- نتیجه ی کارمعلم یعنی فراگیری دانش آموزان و تغییرات رفتاری آنها .

2- چگونگی روابط متقابل معلم و دانش آموزان .

3- شخصیت معلم که شامله سازگاری هوش ورفتاراوبه طور کلی است .

کارل راجرز تدریس را به روان درمانی تشبه می کند ومی گوید : همانطور که در روان درمانی بیمار خودش ‚خودش را درمان می کند وروانشناس فقط به اوکمک می کند تا به مشکلات خود واستعدادهای خود جهت رفع آن مشکلات پی ببرد درتدریس نیزدانش آموزخودش مطالب را فرا

 می گیرد ومعلم فقط به او کمک می کند که به هدف های آموزشی نزدیک کرده وموفق شود . برای اینکه معلم بتواند دراین کمک وراهنمایی موثر و موفق باشد باید افراد را به عنوان یک انسان قبول داشته باشد برای ایشان ارزش قایل شود آنها رادرک کند وازارزشیابی شخصیتی دانش آموزان خود داری کند ودررفع مشکلات با آنها همدلی نماید .این روش روان درمانی را راجرزمراجع مرکزی واین روش تدریس را دانش آموزمرکزی می نامد .

هرچند مشخصات یک معلم خوب وموفق درموقعیت ها ومحیط های مختلف متفاوت است . با این حال معلمان خوب به طورکلی خصوصیات مشترکی دارند .از این قبیل:

1- علاقه به تدریس : به این معنی که معلم باید به تدریس به طوراعم وبه تدریس موضوع خواصی که مورد تدریس اوست به طوراخص علاقه داشته باشد.

2-  ثبات عاطفی وروانی : معلم به عنوان یک رهبروالگوی رفتاری باید دررفتارواعمالش ثبات داشته باشد وتحت تاثیرعواطف وهیجاناتش تصمیم گیری نکند به طوری که دانش آموزان بتوانند از این نظربه اواطمینان داشته باشند .

3- ادامه به یادگیری : معلم کسی است که همیشه احساس نیازبه یادگیری وفراگیری مطالب تازه وادامه به مطالعه داشته باشد ومطالعات خود را بس ازکسب مدارک تحصیلی متوقف نکند .

4- مهربانی وهمدردی با دانش آموزان : معلم باید رفتارش به طریقی باشد که دانش آموزان بتوانند آزادانه ناراحتی ها ومشکلات خود را با او در میان بگذارند واطمینان داشته باشندکه به مناسبت اشتباهاتی که کرده اند مورد انتقاد وبی مهری واقع نخواهند شد.

5- روحیه همکاری : یک معلم خوب همیشه آماده همکاری با دیگر معلمان است خصوصا اگر احساس کند که وجودش در این همکاری موثر و لازم است .

6- صبروبردباری : یکی از خصوصیاتی که واقعا یک معلم خوب باید ازآن برخوردارباشد بردباری است.زیرا اصولا معلم با کودکان ونوجوانان سروکار دارد واین افراد به مناسبت کمی تجربه وسن گاهی اوقات رفتاری ازخود بروزمی دهند که چنانچه معلم دربرابرآنها بردباری نداشته باشد موجب ناراحتی خواهد شد .

7- رعایت انصاف درارزشیابی ها : دانش آموزان به اظهار نظر معلم در موردخودشان خیلی اهمیت

  می دهند و چنانچه ارزشیابی معلم از روی بی نظری و رعایت انصاف صورت گیرد و دانش آموزان نیز احساس کنند که معلم نظرخاصی نسبت به هیچ یک از آنها ندارد برای این ارزشیابی ها ارزش قایل می شوند و در رفع نواقص ونقاط ضعف خودمی کوشند .علاوه براین چنانچه ارزشیابی منصفانه نباشد موجب کینه و عناد ودر نتیجه دوری گزیدن برخی از دانش آموزان از معلم می شود ومی دانیم که این حالات عاطفی چه ثمرات بدی به دنبال خواهد داشت .

8- آشنایی با اصول روانشناسی : معلم  باید علاوه برداشتن تخصص درزمینه ای خاص که تدریس مینماید  با اصول کلی روانشناسی نیز آشنایی داشته باشد . زیرا عدم آشنایی با روانشناسی گاهی اوقات باعث می شود که رفتار دانش آموزبه غلط تعبیرگردد ودر نتیجه کدورت وجدایی ایجاد شود . چنانچه معلم با قوانین رشد یادگیری خصوصیات سنی گروههای مختلف روانشناسی پسرودختروغیره آشنا باشد خیلی از مسایل ومشکلات رامی تواند به آسانی توجیه نماید وراه حل آنها راپیدا کند .

9- قدرت بیان : خوش صحبتی وقدرت بیان یکی ازعواملی است که در ایجاد رابطه با افراد فوق العاده موثر است و معلم که علاوه بر ایجاد رابطه با دانش آموزان باید مطالب درسی را به آنها تفهیم کند حتما باید از این نیرو برخوردار باشد. بسیاری از افراد باسواد و مطلع هستند ولی در اظهار مطالب وتفهیم آن به دیگران ناتوانند چنین افرادی به ندرت می توانند درکار معلمی وآموزش موفق شوند.

10- ارزشیابی از کار خود: یک معلم خوب کسی است که مرتب از کاری که می کند ارزش یابی به عمل آورد . یعنی با توجه به هدف های آموزشی ورفتاری که درآغاز شروع هر کلاسی در نظر دارد باید ببیند تا جه حد این هدف ها برای او حاصل شده وتا چه حد توانسته است دردانش آموزان نفوذ کند ومورد تایید آنها واقع شود .

11- آراستگی ظاهر: معلمی که دربرابردانش آموزان کلاس ظاهرمی شود و ناچاراست روزی چندین ساعت با آنها سروکار داشته باشد باید از نظر سرووضع ظاهرکاملا آراسته باشد . البته این آراسته بودن به آن معنی نیست که همیشه لباس آخرین مد به تن داشته باشد وهرروزساعتها وقت صرف خودآرایی نماید بلکه آرایش وپوشش او با محل محیطی که در آن تدریس می کند متناسب باشد ورعایت پاکیزگی و انضباط وغیره بنماید .

معلم خوب باید تمام خصوصیاتی راکه ذکر شد به اضافه بسیاری دیگرازمشخصاتی که برای یک معلم شایسته ضروری است داراباشد . ولی با وجود تمام این خصوصیات باید متذکر شد که یک معلم

نمی تواند درتمام دانش آموزان وبرای تدریس تمام موضوع ها ودرشرایط مختلف به خوبی موثرباشد بلکه موفقیت او نسبت به موقعیت های متفاوت و گروه های سنی مختلف دانش آموزان وبلاخره در شرایط مختلف متفاوت خواهد بود .