نام امتحان همواره دلهره‌آور و اضطراب‌آفرين است. آزمون وو امتحان هر چه باشد با محروميت‌ها و بي‌خوابي‌ها و بالاخره با سرنوشت انسان گره خورده است و پيامد آن نگراني از سرزنش‌ها، دلهره شكست، عقب‌ماندن و ناكامي در آرزوها و آرمان‌ها روح و جان آزمون‌دهنده را مي‌آزارد و باعث مي‌شود تا به دنبال راهي باشد تا در مورد موفقيت اطمينان بيابد كه يكي از اين راه‌هايي كه ممكن است به طرف آن گرايش پيدا كند تقلب در امتحان است.با اينكه براي مقابله با اين تخلف در آموزش و پرورش قوانين دقيقي پيش‌بيني شده است اما در عمل اين مشكل روز به روز در حال گسترش است و بيم آن مي‌رود كه در آينده‌اي نه‌چندان دور ديگر نتوان با ديدن مدرك تحصيلي كسي در مورد معلومات و دانش وي اظهارنظر كرد.تعريف تقلباگر دانش‌آموزي بدون استفاده از معلومات خود با دستيابي به پاسخ سوالات قبل از جلسه يا در جلسه امتحان نمره‌اي كسب كند تقلب محسوب مي‌گردد.چرا بايد از انجام تقلب جلوگيري گردد- در صورت داشتن اميد به تقلب دانش‌آموز هيچ تلاشي براي يادگيري درس نشان نمي‌دهد.- دانش‌آموز ساعي با ديدن رواج تقلب و دريافت نتايج غيرواقعي ديگران با استفاده از اين روش، انگيزه خود را نسبت به تلاش براي يادگيري از دست مي‌دهد.- تقلب در صورت آشكار بودن، نوعي بي‌حرمتي و توهين به معلم است.- با رواج تقلب دانش‌آموز ياد مي‌گيرد كه روش رسيدن به هدف چندان مهم نيست، مهم رسيدن به هدف است از هر راهي.- دانش‌آموزي كه در پايه‌هاي پايين‌‌تر از اين روش استفاده كرده است در سال‌هاي بعد در يادگيري مطالب جديد دچار مشكل مي‌شود.- در قرآن كريم نيز سرنوشت هر كس را در گرو اعمال او معرفي مي‌كند.انواع تقلب الف- تقلب دانش‌آموزان برخي از نمونه‌‌هاي تقلبي كه دانش‌آموز در جلسه امتحان به كار مي‌برد به شرح زير مي‌باشد:1- ديدن: در اين مورد دانش‌آموز سعي مي‌كند تا از محتويات ورقه ديگران استفاده كند كه رايج‌ترين نمونه تقلب مي‌باشد. راه‌حل‌هاي پيشنهادي: زياد كردن فاصله صندلي‌ها، استفاده از چند نمونه برگه سئوال، در نظر گرفتن جاي معيني زير هر سئوال براي نوشتن جواب، تعيين زمان مناسب براي هر آزمون و ندادن وقت اضافي.2- گفتارراه‌حل‌هاي پيشنهادي: استفاده از سوالات تشريحي از نظر نوشتاري و تكثير سوالات كاملا واضح باشند، پس از پايان مرحله توزيع هيچ‌گونه توضيحي توسط هيچ‌كس ارائه نگردد.3- انتقال يادداشت: از طريق پرتاب برگه و دست به دست كردن مستقيم.راه‌حل‌هاي پيشنهادي: استفاده از تعداد مراقبين بيشتر، قرار گرفتن مراقبين در محل‌هاي مناسب 4- تعويض برگه: نوشتن برگه توسط يك دانش‌آموز براي دانش‌آموز ديگرراه‌حل‌هاي پيشنهادي: قرار دادن شماره صندلي براي هر دانش‌آموز و موظف كردن آنها به نوشتن شماره صندلي بر روي برگه سوال و پاسخنامه يا چركنويس و دقت مراقبين به همخواني شماره صندلي هر داوطلب با شماره درج‌شده در ورقه امتحان او.5- نوشتن در كف دست يا قسمت‌هاي ديگر بدن يا لباس.راه‌حل‌هاي پيشنهادي: بهتر است دانش‌آموزان قبل از ورود به جلسه از اين لحاظ بررسي گردند.6- همراه داشتن يادداشت:براي حل اين مشكل بهتر است دانش‌آموزان را از همراه داشتن وسايلي مثل جاكليدي، فندك و... منع كنيم.7- نوشتن بر روي دسته صندلي يا ديوار يا پشت صندلي جلويي.راه‌حل‌هاي پيشنهادي: دقت مراقبين قبل از شروع جلسه و جلوگيري از راه‌رفتن دانش‌آموزان بعد از ورود به جلسه. ب- تقلب معلمين تعيين سوالات محدود براي امتحان يا مشخص كردن قسمت‌هاي خاصي از كتاب يا حذف قسمت‌هايي از كتاب درسي2- راهنمايي اضافي يا متاسفانه رساندن پاسخ به همه يا برخي از دانش‌آموزان3- تقلب در هنگام تصحيح اوراق مثل دادن نمره بيش از استحقاق و كامل كردن پاسخ‌هاچگونه مطلوب‌سازي شرايط جلسه امتحان1- هر سالن داراي تعدادي مراقب ثابت و تعدادي مراقب سيار باشد.2- دانش‌آموزي كه قصد تقلب دارد به راحتي قابل تشخيص است زيرا نسبت به كوچك‌ترين صدا يا رفت و آمد مراقبين عكس‌العمل نشان مي‌دهد. بايد نسبت به اين دانش‌آموزان مراقبت بيشتري منظور گردد.3- حقوق دانش‌آموز در جلسه امتحان بايد مورد توجه قرار گيرد. ايجاد شرايط فيزيكي مناسب در جلسه برگزاري امتحان مثل نور، حرارت، سكوت، صندلي مخصوص چپ‌دست‌ها و دقت مراقبين براي عدم ايجاد اضطراب در دانش‌آموزان از جمله عدم صحبت مراقبين، تذكرات مكرر در مورد وقت باقي‌مانده و...4- توضيحات لازم قبل از شروع جلسه بهتر است كاملا مختصر باشد يا در صورت امكان به صورت اطلاعيه در تابلوي اعلانات نصب گردد.ارفاق نمرهنمره امانتي است در دست معلم پس حق ندارد كه از آن هر طور كه خواست استفاده كند بلكه بايد درست استفاده كند. ارفاق نمره بدون دليل موجه ضايع كردن حقوق دانش‌آموزاني است كه با تلاش نمره بالاتري كسب كرده‌اند و همچنين ممكن است دانش‌آموز را در سال‌هاي بعد نيز متوقع دريافت ارفاق سازد. بعضي از همكاران معتقدند كه با ارفاق به دانش‌آموزاني كه نمره كمي جهت قبولي نياز دارند مي‌توان از هدر رفتن مقدار زيادي از بودجه كم آموزش و پرورش و صرف هزينه دوباره توسط والدين جلوگيري كرد اما بايد اين مطلب را مدنظر داشت كه دانش‌آموز وقتي بدون معلومات كافي به پايه بالاتر برود دچار مشكلات و صرف هزينه‌هاي بيشتري خواهد شد و حتي ممكن است پس از شكست‌هاي متمادي دانش‌آموز ترغيب به ترك تحصيل گردد. چه كسي پاسخگوي اين فاجعه در مدارس خواهد بود كه از سويي باعث هدر رفتن فرصت‌هاي طلايي و از سوي ديگر صرف هزينه‌هاي هنگفت در آموزش و پرورش و در نهايت در كل كشور خواهد گرديد؟ منابع- روش‌هاي كلاس‌داري از نگاهي ديگر اثر محمد احمدي- آداب تعليم و تعلم در اسلام، شهيد ثاني، ترجمه دكتر سيدمحمدباقر حجتي